هو العزيز

شنبه 12 آبان ماه 1386 ( هفته 33 )

مصادف با :

22 شوال 1428 و 3 نوامبر 2007

مروري بر مباحث گذشته :

در هفته گذشته براي توانمندي بيشتر کاربران عزيز نسبت به مسائل مالي ، مبحث 'مديريت مالي شخصي ' را آغاز نموديم که توسط يکي از متخصصين اين رشته تدوين گرديده است . در بخش اول ، پس از توضيحات اوليه ، شش مرحله براي کسب موفقيت مالي شناسايي کرديم و سپس در نموداري اجزاي برنامه ريزي مالي شخصي را معرفي کرديم . اينک به تبيين جزئيات بيشتري از مديريت مالي و به طور مشخص به طرح 3 عامل مهم اقتصادي در برنامه ريزي مالي مي پردازيم .

مديريت مالي شخصي (2)

همانطور كه در هفته گذشته بيان كرديم، مديريت مالي شخصي داراي مراحل مختلفي مي‌باشد، كه هر شخصي در هر دوره از حيات خويش يك يا چند حوزه را متناسب با شرايط خويش مورد توجه مضاعف قرار مي‌دهد. اين مراحل عبارت بودند از:

1- برنامه‌ريزي مالي؛

2- مديريت پول؛

3- مديريت هزينه‌ها؛

4- محافظت از درآمد و دارائي؛

5- برنامه‌ريزي سرمايه‌گذاري؛

6- برنامه‌ريزي بازنشستگي و دارايي‌ها؛

جدول زير نشان مي‌دهد چگونه اجزاي تشكيل دهنده موفقيت مالي زندگي در كنار همديگر قرار مي‌گيرند.

عوامل مؤثر بر برنامه‌ريزي مالي شخصي:

عوامل مختلفي، تصميم‌گيري‌هاي مالي روزانه را تحت تاثير خويش قرار مي‌دهند، كه وابسته به سن و تعداد اعضاي خانواده تا نرخ بهره و تورم مي‌باشد. چنانچه مديريت مالي شخصي را به عنوان يك سيستم در نظر بگيريم كه داراي ورودي، فرآيند و خروجي مي‌باشد، مي‌توان اين سيستم را به صورت زير نشان داد:

همانطور كه مشاهده مي‌شود وروردي‌هاي متعددي به عنوان ورودي‌هاي اصلي اين سيستم مي‌باشد، كه شامل: ارزش‌ها، نگرش‌ها، سبك زندگي، خواسته‌ها، نيازها، افراد پيرامون، منابع انساني، منابع مادي و مواد اوليه، ارتباطات، پول و ثروت شخص مي‌باشد.

بر اساس اين ورودي‌ها برنامه‌هايي براي هزينه‌ها و پس‌اندازها، مديريت ريسك و انباشته كردن ثروت فراهم مي‌شوند، تا بر اساس تلاش‌هاي مديريتي كه شامل برنامه‌ريزي، تصميم‌گيري، اجرا، كنترل، ارزيابي، تطبيق يافتن، بازخورد، ارتباطات و ساير تلاش‌هاي مديريتي مي‌شود، به خروجي سيستم كه دست‌ يافتن به اهداف مالي مي‌باشد، نايل شوند.

در اينجا به سه ركن اساسي كه فعاليت‌هاي برنامه‌ريزي مالي را تحت تاثير قرار مي‌دهند، به صورت مبسوط ‌تري مي‌پردازيم:

موقعيت زندگي و ارزش‌هاي شخصي:

نوع رفتار اقتصادي جوان بيست ساله با فردي پنجاه ساله كاملاً متفاوت مي‌باشد. عوامل شخصي همچون سن، درآمد، تعداد اعضاي خانواده، اعتقادات شخصي ، الگوهاي رفتاري اشخاص را تحت تأثير قرار مي‌دهد. موقعيت زندگي شما يا سبك زندگي شما بر اساس عوامل مختلفي شكل گرفته است.

به طور كلي چرخه زندگي مالي يك فرد در طول دوران زندگي‌اش را مي‌توان به صورت زير نشان داد:

براي طبقه‌‌بندي افراد مختلف عواملي همچون سن، تاهل يا تجرد، تعداد اعضاي خانواده، و موقعيت كاري در نظر گرفته مي‌شود. تقسيم‌بندي معمول در اين زمينه بدين شكل مي‌باشد:

1- سن: (18-24 سال)/(25-34 سال)/(35-44 سال)/(45-54 سال)/(55-64 سال)/ 65 و بالاتر

2- وضعيت تاهل: مجرد/ متاهل/ جدا شده (طلاق)/ همسر از دست داده

3- موقعيت اشتغال: دانشجوي تمام وقت/ بيكار/ اشتغال تمام وقت/ اشتغال نيمه وقت

4- تعداد و سن اعضاي خانواده: عدم وجود عضوي ديگر/ فرزندان زيرسن مدرسه/ فرزنداني در مقاطع دبستان و راهنمايي و دبيرستان/ دانشجو/ وابستگان بزرگسال/ غير وابستگان بزرگسال

بر همين اساس افراد و خانوده‌ها را مي‌توان به صورت زير نيز طبق‌بندي نمود:

1- جوان مجرد (18-35)

2- زوج‌هاي جوان با فرزندان زير 18 سال

3- سرپرست (پدر يا مادر) مجرد با فرزندان زير 18 سال

4- زوج جوان با درآمد دوجانبه بدون فرزند

5- زوج‌هاي مسن‌تر(بالاي 50 سال) بدون حضور فرزندان در خانه

6- خانوار با اختلاط نسل‌ها (افراد با سن بالاتر و كودكان زير 18 سال)

7- افراد مسن‌تر از (50) مجرد

همچنين براي شناخت موقعيت خانودگي ، افراد مي‌بايست ارزش‌هاي خانواده خويش را شناسايي نمايند. ارزش‌ها عبارتند از عقايد و اصولي كه افراد صحيح، مطلوب و مهم مي‌پندارند. ارزش‌ها اثر مستقيم بر روي تصميمات اشخاص دارند. بنابراين ارزش هاي پذيرفته شده هر فرد اثر مستقيم در زمينه هزينه‌كردن يا پس‌انداز كردن براي آينده او دارد .

] اين ارزش ها بر دو دسته اند :

ارزش هاي بنيادين و ارزش هاي مقطعي

ارزش هاي بنيادين ، ثابت و غير قابل تغييرند و غالبا اعتبار جهاني و گسترده دارند . مثل 'صداقت ' و 'تعهد'.

اما ارزش هاي مقطعي ، غير ثابت و مربوط به شرايط و موقعيت ها و انتخاب هاي افراد مي باشند . به عنوان مثال توجه به 'زيبايي ظاهري ' ممکن است براي فردي ارزش باشد و لذا بخش مهمي از درآمد هاي خود را به آن اختصاص دهد اما براي ديگري مهم نباشد و به آن توجه ويژه اي ننمايد .

مثالي ديگر : توجه نسبت به ميزان دارايي ( اعم از کسب و توسعه ) در چه دوره اي براي شما مهم تر است :

- در ابتداي زندگي

- در اواسط زندگي

- در دوره بازنشستگي

نموداري که درتصوير بالا ارائه شده ، مربوط به افرادي است که دوره اول را ترجيح داده اند و لذا نمودار ، افت شديد ميزان دارايي را در دوره بازنشستگي نشان مي دهد . اما شما مي توانيد با اعمال مديريت مالي شخصي ، اين نمودار را تا ميزان قابل ملاحظه اي تغيير دهيد .

در ارتباط با 'نظام ارزشي' مطالب مهمي در آرشيو سايت – سال 85 - وجود دارد که مي توانيد به آن مراجعه نماييد. توتال تايمز [

عوامل اقتصادي:

فعاليت‌هاي اقتصادي روزانه به عنوان يكي ديگر از عوامل مؤثر بر برنامه‌ريزي مالي شخصي مي‌باشد. محيط اقتصادي در برگيرنده نهادهاي مختلف، كسب‌كارهاي اصلي، نيروي انساني و دولت مي‌باشد، كه مي‌بايست با همديگر كار كنند تا خواسته‌ها و نيازهاي شما را برآورده نمايند. به طور كلي موارد زير، به عنوان عوامل اقتصادي، برنامه‌ريزي مالي شما را تحت تأثير قرار مي‌دهند:

1- قيمت‌هاي مصرفي: تورم به عنوان عامل افزايش در سطح عمومي قيمت‌ها مي‌باشد. بر اثر تورم قدرت خريد پول كاهش مي‌يابد. دليل اصلي براي تورم ، افزايش سطح تقاضا بدون افزايش متناسب در عرضه مي‌باشد. تورم براي افرادي كه با سطح ثابتي از درآمد زندگي مي‌كنند، بسيار آزاردهنده مي‌باشد. زيرا بر اثر تورم، افراد بازنشسته و ساير افرادي كه درآمد آنها قابليت تغيير ندارد، به ميزان كمتري از كالاها و خدمات بهره‌مند مي‌گردند.

در نقطه مقابل ، تورم به صورت معكوس به نفع وام‌ گيرندگان مي باشد . زيرا پولي را كه وام‌گيرندگان گرفته‌اند، داراي قدرت خريد بالاتري نسبت به پولي است كه بازپرداخت مي‌نمايند. اين منفعت را با سود حاصل از زماني که پول در اختيار آنان مي باشد ، اضافه کنيد تا ارزش وام گرفتن در زندگي مالي را دريابيد . البته در اکثر موارد نرخ بهره وام ها در دوره افزايش تورم، افزايش مي ‌يابد.اما در صورتي که مبلغ وام ها به صورت ثابت براي يک دوره زماني مشخص با دامنه سود معقولي داده مي شود ، منفعت حاصل از اين فرصت ، امتيازات بالايي براي وام گيرندگان ايجاد مي کند . به عنوان مثال اگر وام گيرنده ، مبلغ دريافتي را در يک پروژه مناسبي سرمايه گذاري کند که نرخ سود آن بيشتر از نرخ بهره وام باشد ، از فرصت حاصل از اين امتياز بهره مند شده است .

2- پرداخت‌هاي مصرف‌كننده: تقاضا براي كالاها و خدمات در اقتصاد ، فرصت‌هاي اشتغال و پتانسيل براي درآمد را تحت تأثير قرار مي‌دهد. هنگامي كه ميزان خريدهاي مصرف ‌كنندگان بالا مي رود، منابع مالي براي فرصت‌هاي شغلي فعلي و آتي افزايش مي‌يابد که موقعيت مالي بسياري از خانوارها را بهبود مي‌بخشد.

در مقابل، كاهش تقاضاها منجر به بيكاري مي‌شود، كه حاصل از كاهش منابع مالي كسب و كارها مي‌باشد. مشكلات مالي ناشي از بيكاري به عنوان يكي از نگراني‌هاي اصلي كسب‌ و كارها، نيروي انساني و دولت‌ها مي‌باشد.

3- نرخ بهره: نرخ بهره مشخص كننده هزينه پول مي‌باشد. همانند هر چيزي پول هم داراي قيمتي مي‌باشد. به طور معمول ميزان عرضه و تقاضاي پول اثر گذار بر نرخ بهره مي‌باشد.

هنگامي كه تمايل به پس‌انداز و سرمايه‌گذاري افزايش مي‌ يابد ، نرخ بهره كاهش مي‌يابد. همين طور زماني كه تقاضا براي دريافت پول افزايش مي‌يابد، نرخ بهره بالا مي رود . بر اساس نوع سرمايه‌گذاري، پس‌انداز، و وام‌گيري، تغييرات نرخ بهره برنامه مالي را تحت تأثير قرار مي‌دهد.

در هفته‌هاي آتي به لطف الهي وارد مراحل مختلف مديريت مالي شخصي خواهيم شد.

سيد امير حسن اسلامي

كارشناس ارشد مديريت مالي

Eslami.amir@yahoo.com

يک تذکر مهم :

احتمالاً برخي از خوانندگان از حکم حرمت ربا در اسلام آگاه هستند . اما بايد توجه داشته باشيم که :

اول : مسأاله ممنوعيت ربا ، تنها يک حکم ديني نيست . بلکه در بسياري از کشور ها براي مبارزه با آن برنامه هاي مشخصي تدوين مي شود و اساساً ايجاد بانک در بستر تاريخي اش براي مبارزه با رباخواران بوده است .

دوم : ميزان نرخ بهره يک واقعيت موجود است که ما مي توانيم آن را در هر شرايطي محاسبه کنيم . اما لزوما اقدام به دريافت آن نمي نماييم . پس محاسبه و کشف ميزان نرخ بهره حرام نيست . گرفتن آن در شرايطي حرام يا ممنوع است .

به عنوان مثال فروش نسيه بر اساس ميزان نرخ بهره صورت مي گيرد ، ولي چنين معامله اي لزوما ربوي نيست . بنابراين وجهه نظر نويسنده در اين مقاله در باره نرخ بهره فقط ازجهت تبيين واقعيت آن است . اما شرايط مربوط به ربوي بودن آن را بايد با مراجعه به متخصصين حقوق عرفي و حقوق اسلامي آگاه شويم . با تشکر از نويسنده محترم . توتال تايمز